Traditionele materialen

Katoen

Katoen is één van de meest gebruikte stoffen ter wereld: ongeveer 40% van onze kleding is van katoen gemaakt. Voor de productie is er relatief weinig CO² uitstoot. Maar echt duurzaam is het niet. Bij de productie wordt veel water gebruikt, tot wel 20.000 liter voor 1 kilo katoen. Dit leidde bijvoorbeeld tot de opdroging van het Aralmeer in Kazachstan. Bij de teelt van katoen worden er veel kunstmest, pesticiden en chemicaliën gebruikt. Slecht voor het milieu én voor de arbeiders die op katoenplantages werken. Ook bij het bewerken van de vezels tot stof worden veel chemicaliën gebruikt. Bovendien is katoen niet een heel sterke stof, dit beperkt de levensduur van een katoenen kledingstuk.

Gelukkig wordt steeds meer kleding van biologisch katoen gemaakt. Voor deze katoen worden geen kunstmest en bestrijdingsmiddelen gebruikt wat veel beter is voor milieu-impact en voor de arbeiders die op de katoenplantages werken. Biologisch katoen heeft wel één groot nadeel: de opbrengst ligt zo’n 50% lager. Voor biologisch katoen is dus meer grond nodig.

Beter nog kies je voor gerecycled katoen.  De impact van de CO²-uitstoot en het waterverbruik zijn hierbij klein, en landgebruik en pesticiden zijn natuurlijk helemaal niet meer aan de orde.

Wol

Wol lijkt op het eerste zicht duurzaam. Het is biologisch afbreekbaar en gemaakt van hernieuwbare grondstoffen. Wol is een zeer sterke stof en gaat daardoor lang mee. Het is ook een ademende en zelfreinigende stof. Wol hoef je daardoor maar heel weinig te wassen en dat scheelt weer water en elektriciteit.

Maar schapen moeten grazen, en daar is veel gras en land voor nodig – en water om dat gras te laten groeien. Maar dat is niet het enige probleem met wol. De schapen produceren namelijk ook methaan, een sterk broeikasgas. Bovendien worden sommige schapen heel slecht behandeld, dus helemaal ethisch is wol ook niet altijd. Naast het feit dat sommige schaapsscheerders gewelddadig omgaan met de schapen wordt er onder andere in Australië veel gebruik gemaakt van mulesing: het scalperen van de kont van een schaap om parasieten te voorkomen. Dit is zeer pijnlijk voor de schapen. Bij aankoop van producten bestaande uit wol, kijk dan zeker uit voor wol met RWS keurmerk en/of GOTS keurmerk. Dit garandeert tenminste een goede behandeling van de schapen. Er  bestaan ook reeds veel producten van gerecyleerde wol, wat uiteraard zeer wel duurzaam is.

Zijde

Zijde is een dierlijke vezel afkomstig van de cocon van de zijderups. De zijderupsen worden gekweekt en in gevangenschap gehouden totdat zij een cocon gaan spinnen. Vervolgens worden de cocons, met de rupsen er nog in, gekookt om het plakkerige speeksel van de zijdeworm los te weken. De rupsen worden dus levend gekookt waardoor de cocon heel blijft en uiteindelijk het zijde garen in 1 keer kan worden afgewikkeld. Zo ontstaat er een lange, sterke draad om vervolgens mooie gladde stoffen van te weven.

Maar er zijn ook andere soorten zijde. Voor Áhimsa zijde wordt er netjes gewacht totdat de rupsen hun cocon hebben verlaten als vlinder. Dit gebeurt op speciale boerderijen of door het verzamelen van cocons van zijderupsen die niet op een zijde-boerderij worden gekweekt en gehouden. Doordat de vlinder op eigen kracht de cocon verlaat ontstaat er wel een gat in de cocon en hierdoor blijven veel korte zijde draden over. Dit maakt het lastig om de zijde te verwerken tot garen en een gladde stof. Daarnaast zijn de cocons van Áhimsa zijde verschillend van kleur en maakt dat het lastig om te verven in een egale kleur.

Kortom, zijde kan als grondstof voor kleding een milieuvriendelijk product zijn. Voor het produceren van zijde is geen kunstmest, landbouw bestrijdingsmiddelen of pesticiden nodig. Ook is er relatief weinig energie nodig om de zijde te verwerken tot stoffen. Maar ga dus wel goed op onderzoek uit of die mooie glanzende zijde blouse op een diervriendelijke manier geproduceerd is. Door het GOTS keurmerk weet je zeker dat je te maken hebt met de Áhisma zijde.

Leer

Wederom een natuurlijk product. Leer is meestal een bijproduct van de vleesindustrie, en heeft daarom zelf nauwelijks impact op klimaat en landgebruik. Hoewel ook hier een kanttekening moet gemaakt worden over het dierenwelzijn. Horens worden afgezaagd opdat de dieren elkaar niet zouden kunnen verwonden wat leidt tot oneffenheden in de huid.

Leer is zeer sterk en gaat dikwijls jaren mee. Echter, het looien van leer gaat gepaard met veel chemicaliën, zoals chroomsulfaat en zink. Bij de meeste leerlooierijen worden de arbeiders slecht beschermd tegen het werken met deze schadelijke stoffen, en wordt restwater van het productieproces gedumpt. Zo komen chemicaliën in het water en milieu terecht. 

Ook hier weer zijn er meer en meer merken die reclaimed of recycled leer gebruiken wat de impact op milieu sterk verbetert.

Een alternatief voor leer is Vegan leer. Maar let op dat je geen vegan leer hebt op basis van polyester, want  daar kleven wel wat nadelen aan. Tenzij het dan weer gerecycled polyester is dat gebruikt wordt. Dat zien we meer en meer.

Viscose

Viscose wordt gemaakt van cellulose van hout wat op zich een natuurlijk product is. Er is ook minder water nodig in het productieproces dan bij katoen. Echter in het productieproces worden heel veel chemicaliën gebruikt, waardoor het belastend is op het milieu. De uit hout gewonnen vezels worden tot een stroperige chemische massa opgelost en door een spinkop gedrukt waardoor er lange garens ontstaan. Viscose is wel een sterke stof, die langer meegaat dan bijvoorbeeld katoen.

Tegenwoordig gebruiken duurzame kledingmerken de minder milieubelastende variant van viscose: Tencel® / lyocell waar bij het maken van de garens gelet wordt op dat de chemicaliën niet terug het milieu ingaan maar hergebruikt worden.

Polyester, elastaan en andere synthetische stoffen

Polyester en andere synthetische stoffen zijn erg populair in de kledingindustrie.

In het productieproces worden minder chemicaliën gebruikt dan bijvoorbeeld bij katoen. Bovendien is er voor deze synthetische stoffen geen land en weinig water nodig. Dikwijls zijn deze stoffen ook sterker dan pakweg katoen waardoor ze veel langer meegaan. Dus ook hier weer, op het eerste zicht best wel milieuvriendelijk. Het probleem bij synthetische stoffen is dat ze gemaakt worden op basis van ruwe olie, een niet hernieuwbare grondstof en bovendien niet biologisch afbreekbaar. Synthetische kleding draagt bij aan plastic soup doordat bij het wassen microplastics vrijkomen.

Gerecycled polyester is een interessant alternatief, maar ook van dit polyester komen microdeeltjes in onze oceanen terecht.

Linnen

Linnen wordt gemaakt van vlas. Vlas is een snelgroeiende plant die het prima doet in het Europese klimaat. Het is een nuttige plant die ook lijnzaad levert. Vlas is een sterke plant die weinig natuurlijke vijanden kent, zoals insecten of ziektes. Om die reden heeft vlas weinig tot geen chemische bestrijdingsmiddelen nodig.

Om vlas te veranderen in linnen, is er ongeveer 90% minder water nodig dan voor regulier (niet biologisch) katoen. Linnen is ook zeer sterk, waardoor uw kledij langer meegaat. Dit maakt van linnen één van de meest duurzame materialen onder de traditionele kledingstoffen.

Hennep

Hennep valt in dezelfde categorie als linnen qua milieuvriendelijk product. Ook hennep is een snelgroeiende plant. Hij groeit ongeveer twee keer zo snel als katoen waardoor er een stuk minder grond nodig is. De hennepplant heeft weinig last van insecten, waardoor er weinig pesticiden nodig zijn. Ook is voor de groei van hennep weinig kunstmest nodig. Dus ook hennep is één van de meest duurzame materialen onder de traditionele kledingstoffen. Echter is de verwerking van de hennep vezel wat lastiger dan andere natuurlijke vezels. Omdat stof van hennep erg stug is moet deze bewerkt worden of de vezels worden gemengd met andere vezels. Door bijvoorbeeld de hennepvezel te mengen met biologisch katoen ontstaat er wel een zachte stof. Maar door de mix van verschillende soorten vezels is de stof later weer lastiger te recyclen.

bamboo

Bamboe

Bamboe wordt gecategoriseerd als een gras, geen boom, en is het snelst groeiende gras op aarde. Het kan per dag 1 meter aangroeien en dat maakt het misschien wel één van de meest duurzame bronnen op aarde. Bamboe hoeft niet opnieuw aangeplant te worden nadat het is geoogst, want het grote wortel netwerk blijft scheuten omhoog schieten. 

Bamboe heeft vele, duurzame voordelen ten opzichte van andere natuurlijke materialen zoals bijvoorbeeld katoen.  Bamboe is zeer sterk en heeft geen meststoffen en pesticiden nodig om te groeien. De grassen kunnen daarnaast groeien op een ‘lage kwaliteit’ bodem. De wortels voorkomen erosie en houden water vast, waardoor de grond weer vruchtbaarder wordt. Het gras heeft weinig water nodig om te groeien, dus hoeft niet geïrrigeerd te worden. Daarnaast produceert het ook nog een gemiddeld hoog percentage aan zuurstof.

De keerzijde van bamboe is alleen dat de vezel bewerkt moet worden en daar zijn twee opties voor: mechanisch en chemisch. De laatste vorm is helaas de meest gebruikte en meteen ook zeer milieubelastend. Check daarom zeker altijd of er een milieulabel aan het kledingstuk zit.

Bamboe, machinaal én chemisch geproduceerd, is wel 100% biologisch afbreekbaar.

Kurk

Kurk is één van de meest ecologische materialen dat er bestaat. Kurk wordt gemaakt van de bast van de boom. Dit gebeurt nog steeds manueel. Na het oogsten wordt de kurk gekookt. Door het koken wordt het kurk gezuiverd, meer elastisch gemaakt en een grotere dichtheid bereikt. Na het koken moeten de kurkplaten stabiliseren om daarna verder verwerkt te kunnen worden.

Kurk is 100% natuurlijk, volledig biologisch afbreekbaar, milieuvriendelijk, en recycleerbaar zonder giftige afvalstoffen te produceren. Kurk kent als vernieuwende en duurzame bron geen afval. 

Bovendien vormen kurkbossen een werelduniek ecosysteem. Ze vormen een natuurlijke dam tegen de oprukkende verwoestijning en ze beschermen de thuishaven van heel wat unieke en bedreigde diersoorten. Ruim de helft van alle flora van het Middellandse zeegebied bevindt zich in de Portugese kurkwouden.

Wist je trouwens dat kurkboeren bij de hoogst betaalde arbeiders in Europa zijn? Hun werk is van zo’n groot nationaal en ecologisch belang dat ze op alle niveaus goed verzekerd en voorzien worden. Ze worden trouwens ook niet naar de opbrengst betaald, maar per uur. Op die manier wil de Portugese overheid de kwaliteit garanderen.

kurk bos